Web tự nhảy sang trang lạ khi mở trên điện thoại

Một khách nhắn tin: bấm vào website trên điện thoại thì nó tự nhảy sang một trang cờ bạc. Mở máy tính ra kiểm, gõ địa chỉ web, trang hiện ra bình thường. Không thấy gì lạ.

Khách không nhầm. Máy cũng không hỏng. Website đang cho hai người xem hai thứ khác nhau.

Vì sao mở bằng máy tính lại không thấy gì

Kẻ cài mã độc biết chủ website hay ngồi máy tính kiểm tra. Nên nó đặt điều kiện: chỉ giở trò khi người xem đang cầm điện thoại, và vừa bấm vào từ Google. Gõ thẳng địa chỉ trên máy tính thì không khớp điều kiện nào, nên nó nằm im.

Nói ngắn gọn: nó trốn đúng người có quyền xoá nó.

Tự kiểm trong năm phút

Làm đúng thứ tự sau, không bỏ bước nào. Bỏ một bước là mã độc lọt lưới.

Hai chỗ hay làm sai nhất. Một là gõ thẳng địa chỉ web, không bấm từ kết quả Google. Gõ thẳng thì thiếu mất điều kiện mã độc đang chờ, nên nó không lộ. Hai là thu nhỏ cửa sổ trình duyệt trên máy tính cho giống màn hình điện thoại. Cách đó chỉ đổi kích thước hiển thị, máy chủ vẫn biết là máy tính, nên kiểm kiểu này gần như luôn thấy trang sạch.

Nhờ thêm hai ba người quen làm y hệt, ở nơi khác. Có máy dính có máy không là chuyện bình thường, không có nghĩa là trang đã sạch.

Nếu đúng là bị, giờ làm gì

Thứ tự quan trọng hơn người ta tưởng. Đổi mật khẩu phải làm đầu tiên, vì mọi việc dọn dẹp sau đó đều vô nghĩa nếu kẻ kia vẫn đang đứng trong nhà. Tải bản sao lưu về máy trước khi động vào bất cứ thứ gì, kể cả khi bản sao lưu đó có thể đã dính. Có còn hơn không.

Một việc đừng làm: đừng xoá tệp khi bạn chưa chắc. Mã độc hay đặt tên gần giống tệp hệ thống, lệch một hai ký tự. Xoá nhầm thì web sập trắng, và lúc đó chuyện nhỏ thành chuyện lớn.

Để lâu thì mất gì

Phần lớn khách tìm thấy công ty qua điện thoại, không phải máy tính. Kiểu mã độc này nhắm đúng vào nhóm đông nhất đó. Khách bấm vào, thấy trang cờ bạc, thoát ngay và không quay lại. Họ cũng không gọi báo, vì họ nghĩ đó là trang của công ty.

Google cũng chậm phát hiện, vì máy của Google nhiều khi cũng bị qua mặt y hệt. Nên thứ hạng tìm kiếm tụt dần trước, cảnh báo đỏ đến sau. Đến lúc có cảnh báo thì mọi người đã thấy trang cờ bạc nhiều tháng rồi.

Bốn bước ở trên tự làm được hết, và thường đủ để biết trang có đang bị hay không. Phần khó không nằm ở chỗ phát hiện, mà ở chỗ dọn: đoạn mã đó hiếm khi nằm gọn một nơi, thường rải qua nhiều tệp và tự chép lại khi bị xoá thiếu. Sót một mảnh thì vài ngày sau trang lại nhảy đúng như cũ. Đó là lúc cần tới dịch vụ xử lý mã độc và bảo mật.